Iriston.com
www.iriston.com
Цæйут æфсымæртау раттæм нæ къухтæ, абон кæрæдзимæ, Иры лæппутæ!
Iriston.com - история и культура Осетии
Кто не помнит прошлого, у того нет будущего.
Написать Админу Писать админу
 
Разделы

Хроника военных действий в Южной Осетии и аналитические материалы

Публикации по истории Осетии и осетин

Перечень осетинских фамилий, некоторые сведения о них

Перечень населенных пунктов Осетии, краткая информация о них и фамилиях, в них проживавших

Сборник материалов по традициям и обычаям осетин

Наиболее полное на сегодняшний день собрание рецептов осетинской кухни

В данном разделе размещаются книги на разные темы

Коста Хетагуров "Осетинскя лира", по книге, изданной во Владикавказе (Орджоникидзе) в 1974 году.


Перечень дружественных сайтов и сайтов, схожих по тематике.



Rambler's Top100 Рейтинг@Mail.ru Индекс цитирования
Статьи Словари
Здравствуйте, Гость
Регистрация | Вход
Опубл. 21.11.2008 | прочитано 6913 раз |  Комментарии (1)     Автор: Tabol Вернуться на начальную страницу Tabol
СУСÆНЫ МÆЙ

 

СОСЛАНЫ БÆРÆГБОН 

 

Ирон адæмы рагфыдæлтæ Нартæ сæ байзæддæгтæн дзуæрттæ кæй систы, уымæн æвдисæн у Дыгургомы Сосланы кувæндон. Куыд дзурынц, афтæмæй обауы уыд дыууæ метры дæргъæн лæджы стæгдар. 

Сосланы кувæндон ис дыууæ Нары астæу, Mæцутæмæ ‘ввахс. Бæрæгбон вæййы сусæны мæйы фыццаг хуыцаубоны. У хоры, фæллойы бæрæгбон. Кувæндонмæ цæуыны бар ис алкæмæн дæр: нæлгоймагæй, сылгоймагæй. Куывды фысым-хæдзар бæрæгбонмæ скæнынц бæгæны, рауадзынц арахъ. 

Бæрæгбоны кувæг адæм Сосланæй фæкурынц боны хорзæх, рæстæджы хорзæх. Фæкувынц, цæмæй сын ног бон ивгъуыд бонæй фылдæр амæндтæ радтæ Адæммæ Нартæ афтæ кадджын уыдысты, æмæ-иу куывды рæстæг Нары хъæуы цæрджытæй искæмæ фæдзырдтой, уадз нæ кувинæггæ нын уый скувæд, зæгъгæ. 

Сосланы бæрæгбон Дыгургомы абон дæр кæнынц. 

 

Праздник Сослана 

 

Нарты стали для своих потомков дзуарами, святыми об этом свидетельствует культ нарта Сослана в Дигории. Рассказывают, что в кургане на месте нынешнего святилища были найдены останки мужчины, рост которого был равен двум метрам, – народ считает, что это были останки Сослана. 

Святилище находится между двумя Нарами, близ селения Мацута. Праздник приходится на первое воскресенье июля. Святилище могут посещать все: и мужчины, и женщины. Семья, отвечающая за проведение праздника, варит пиво, готовит араку. 

Молящиеся просят Сослана послать хорошую погоду, молят, чтобы день наступающий был счастливее прошедшего. Нарты были так любимы народом, что часто на праздник, на кувд приглашали кого-либо из жителей Нара, чтобы он совершил ритуальную молитву. 

Праздник Сослана отмечается в Дигории и по сей день. 

 

КÆХЦГÆНÆН 

 

Ирон адæмæй ацы бæрæгбон чи нæ зоны, æвæццæгæн, ахæм нæй. Вæййы сусæны мæйы дыккаг хуыцаубоны. Бæрæгбон афтæ кадджын уыди, æмæ бирæтæ уыцы мæй Кæхцгæнæны мæй хуыдтой. 

Алы ноггуырд лæппуйæн дæр скæнынц кæхц. Раздæрты æрмæстдæр фыццаг лæппуйæн кодтой кæхц, фæлæ куыдфæстæмæ кæхц кæнын райдыдтой алы ноггуырд лæппуйæн дæр. Ноггуырд лæппуйы фæзынд ирон хæдзары стыр хъуыддаг уыди, уымæн æмæ хæххон фыдуавæрты сæйраг уæз нæлгоймагыл хауд, уый уыди бинонтæн сæ ныфс, сæ дарæг. 

Кæхцгæнæны бонмæ ма-иу дыууæ къуырийы куы баззад, уæд-иу, фыццаг лæппу кæмæн райгуырд, уыцы сылгоймаджы йæ сывæллонимæ хуынимæ йæ цæгатмæ кæхцагур арвыстой. Чызджы бинонтæ-иу хуынмæ сыхæгты æрхуыдтой, чызгæн йемæ чи уыд, уыдонæн-иу фæарфæтæ кодтой, хорз-иу сæ сбуц кодтой. 

Чызджы цæгат-иу, сывæллонæн цыдæриддæр хъуыд, уыдон сцæттæ кодтой. Бонджындæртæ сæ хæрæфыртæн лæвар кодтой бæх кæнæ байраг, науæд гал. Mæгуырдæр чи уыд, уыдон та-иу ын йемæ арвыстой хуын, кусæрттаг – фыр. Чызгæн-иу хæстæджытæ, зонгæтæ, сыхæгтæ алы лæвæрттæ кодтой. 

Æрыгон мадмæ-иу цы æрæмбырд, уыдон-иу уæрдоны сæвæрдтой, лæвар байраг кæнæ гал-иу уæрдоны фæстæ бабастой, лыстæг фос дæр скъæрдтой фæсте, æмæ-иу æй йæ хæдзармæ арвыстой. 

Кæхцагур сылгоймæгтæ сæ хæдзæрттæм здæхтысты хуыцаубоны, æмæ-иу адæм æнхъæлмæ кастысты, уæдæ сывæллонæн йæ мадырвадæлтæ цы балæвар кодтой, зæгъгæ. 

Кæд æмæ-иу сывæллонæн ницы балæвар кодтой, уæд-иу йæ бон уыд, куы бахъомыл, уæд йæ мадырвадæлтæй бæх аскъæрын. Афтæ дæр-иу уыд, æмæ, мадырвадæлтæм бæх нæй, зæгъгæ, уæд-иу лæппу, мадырвадæлты рдыгæй уæнгхæстæгдæр чи уыд, уыдонæй аскъæрдта бæх. 

Лæппуйы хæдзар дæр-иу сцæттæ кодтой сæхи кæхцгæнæнтæм, аргæвстой-иу уæныг, кæнæ фыркъа, кæмæн йæ фадат куыд амыдта, афтæ. Куывдмæ-иу æрхуыдтой хъæубæсты, сывæллоны мадырвадæлты. Фынджы хистæрмæ-иу бахастой лæппуйы ногнадæй, ног уæлæдарæсы, æмæ-иу ын йæ мадырвадæлтæ цы хуын рарвыстой, уый скуывтой. Фылдæр куывтой Мады Майрæммæ, Уастырджимæ. Хистæр-иу куы фæци куывд, уæд-иу сывæллоны райста, йæ рахиз къухы æнгуылдз ын-иу дзыккайы къусы атъыста. 

Кæхц не скæнын худинаг уыди, стæй-иу афтæ дæр дзырдтой, зæгъгæ, Кæхцгæнæны арфæтæ кæй номыл нæ уа, уыцы лæппу рынчынтæгæнаг уыдзæн. Уымæ гæсгæ-иу кæхц скæнын афоныл кæмæн нæ бантыст, уыдон-иу æй фæстæдæр дæр сарæзтой. 

Куыдфæстæмæ сылгоймаг йæ цæгатмæ кæхцагур нал цыд, цæгат сæхæдæг райдыдтой кæхц хæссын. Чызджы бинонтæ хуын саразынц, ноггуырдæн алы дзаумæттæ æмæ хъазæнтæ балхæнынц, семæ æрбаласынц кусæрттаг – фыс. Лæппуйы хæдзармæ æрæмбырд вæййынц хионтæ, сыхæгтæ æмæ сæ уазджыты сбуц кæнынц. 

 

Кæхцгæнæн 

 

Кæхцгæнæн (букв. «делание чаши») приходится на второе воскресенье июля (см. Кæхцгæнæн). Праздник был настолько почитаем осетинами, что многие называли июль «Кахцгананты май». В Осетии каждому новорожденному мальчику справляют кахц (такое название праздник получил, видимо, потому, что мать обходила своих родственников с символической чашей – кæхц, собирая подарки новорожденному). Раньше кахц делали только старшему мальчику, но со временем стали делать всем последующим, ибо рождение наследника в осетинской семье считалось событием очень важным. На мальчика возлагали большие надежды, он был не только продолжателем рода, но и будущим кормильцем в семье. 

Когда до Кахцгананта оставалось две недели, молодую мать с первенцем, с хуыном (пироги, физонаг, арака) отправляли к родителям за кахцом. Родители с почетом принимали дочь и сопровождающих ее лиц: накрывались столы, на «хуын» приглашались соседи. 

Семья молодой матери справляла ребенку все, что полагается. 

Более состоятельные дарили племяннику коня, а то и быка, менее состоятельные – барана. Помимо этого соседи, знакомые и родственники дарили ему различные – подарки. Подарки укладывались на подводу, за которой бежали лошадь, жеребенок или барашек. Возвращения молодой матери ждали все родственники: всем было интересно посмотреть, что подарили мальчику его родственники по материнской линии. 

Если случалось, что ребенку ничего не дарили, то он мог, будучи уже подростком, угнать у родственников по материнской линии коня или жеребенка. 

В доме новорожденного также готовились к Кахцганану: закалывали быка или барана. На кувд приглашались жители села, родственники ребенка по матери. 

Выкупанного, одетого во все новое младенца подносили к старшему, когда тот произносил ритуальную молитву над хуыном, принесенным из цæгата матери. Молитвы были в основном обращены к Матери Марии, к Уастырджи. После молитвы он брал младенца, макал его пальчик в чашу с дзыкка. 

Не сделать кахц считалось позором, но, кроме того, существовало поверье, что мальчик, в чью честь не сделали кахц, будет расти болезненным. Поэтому те, кому по каким-либо причинам не удалось сделать кувд вовремя, делали его позже. 

Со временем женщины перестали ходить в цагат за кахцом, теперь ее родственники сами приносят кахц: барана, пироги, различные подарки ребенку и т.п. 

 

ДЫГУРЫ ЗÆД 

 

Кæддæр, дам, Астанты мыггагæй чидæр федта зæд тæхгæ æмæ сфæнд кодта йæ фæдыл ацæуын. Бафтыд иу стыр лæгæтмæ. Лæгæты астæу рæхысыл уыд аг ауыгъд. Уæдæй фæстæмæ уыцы бынат ссис Дыгуры зæды кувæндон. Кувæндон ис Задæлескы цæгатварс Седанты мæсыгмæ хæстæг æрдзон лæгæты. Иæ фæзуат у цыппарыссæдз квадратон метры. 

Дыгуры зæды бæрæгбон вæййы сусæны мæйы. Алы аз дæр куывдмæ бацæттæ кæныны æгъдау фæкæнынц радыгай, æртыгай хæдзæрттæй. Раздæр-иу сабаты изæрæй æргæвстой нывонд гал. Ныр та, йæ рад кæмæн у, уыдон раттынц фæйнæ фысы. Æртæ хæдзары нæлгоймæгтæй къухæй хуыздæр чи арæхсы, уый рæсугъд къæбæл скæны æмæ йыл аз ныффыссы, стæй йæ кувæндоны нывæрынц. 

Азы дæргъы лæппу кæмæн райгуыры, йæ бæлццон æфсадæй кæнæ æндæр искæцæй кæмæн ссæуы, уый бæрæгбоны кувæндонмæ сæрмагондæй æрбахæссы кусарт, чъиритæ, арахъ, бæгæны. Хистæртæ фæкувынц, цæмæй адæм æнæниз, æнæфыдбылызæй цæрой, Дыгуры зæды хорзæх сæ уа. 

 

Ангел Дигорского ущелья  

 

Рассказывают, в незапамятные времена представитель фамилии Астанти увидел пролетающего ангела и решил узнать, где он обитает. Дорога привела его в большую пещеру, с потолка которой свисала надочажная цепь, над костром висел котел. С тех пор это место стало святилищем дигорского святого. Находится оно недалеко от селения Задалеск, близ Седановой башни. Площадь его около ста квадратных метров. 

Праздник Дыгуры зэд отмечают в июле. За проведение праздника отвечают три семьи. В прежние времена на кувд закалывали быка, сейчас ответственные за праздник жертвуют по барану. 

Семьи, в которых в течение года родился мальчик или вернулся из армии сын, привозят в святилище кусарт, пироги, араку, пиво. Старший возносит молитву, чтобы на собравшихся сошла благодать Дыгуры зэда, чтобы они жили в здравии и счастии. 

 

ХОХЫ ДЗУАР 

 

 

Фыдæй-фыртмæ ирон адæм хæхбæстимæ баст сты, уырдыгæй рацыдысты быдыры хъæутæм, уым сты сæ уидæгтæ, уырдыгæй рахастой сæ фарн, сæ удысконд. Абон дæр ирон адæймагæн хæхбæстæ сты йæ царды иу хай, æнæ хæхтæ ирон адæймаг ирон адæймаг нæу. Раздæр тæ… Адæймагæн æхсæвæй-бонæй, зымæгæй-сæрдæй йæ цард кæм цыд, уадз бæрзонд айнæг къæдзæхтæ дæр фæуæнт, уыдон ын зынаргъ куыд нæ уыдысты! Æмæ ирон адæмы фыдæлтæ куывтой хæхбæстæм, хохы дзуæрттыл фæдзæхстой сæхи. 

Ирыстоны кæмтты бирæ ис Хохы дзуары кувæндæттæ. Дзуары бæрæгбон фылдæр хатт æрцæуы сусæны мæйы æртыккаг хуыцаубонмæ. Кувæндонмæ аласынц æртæ чъирийы, арахъ, бæгæны, кусæрттаджы рахиз фарсы æртæ фæрскæй физонæг. Кувинæгтæ дзуары лæгмæ раттынц, æмæ сæ уый скувы, цæмæй бинонты, адæмы Хохы дзуары хорзæх уа, нæ фыдæлтæй нæм цы фарн, цы хорз æгъдæуттæ бæзад, уыдон ма фесæфой, хæхтæ æнусты дæргъы куыд фидар лæууынц, афтæ фидар лæууой адæм, цыфæнды зындзинæдты дæр макæд фæцудой, хор æмæ фосæфсæст уой. 

Раджы дæр Хохы дзуары бæрæгбон хъæлдзæг уыд. Адæм зарыдысты, кафыдысты, лæппу-фæсивæд бæхтыл сæ арæхстдзинад æвдыстой. Бæрæгбон-иу ахаста цалдæр боны. 

Хохы дзуары бæрæгбон ныр дæр адæмæй рох нæу. 

 

Святой гор  

 

С незапамятных времен жизнь осетин связана с горами, и хотя многие уже переселились на равнину, в горах остались их корни, их истоки. И по сей день они являются составной частью жизни любого осетина. А уж в прежние времена, когда вся жизнь человека проходила в горах, – они были ему особенно дороги. Вот и поклонялись наши предки горам, поручали себя покровительству Хохы дзуара. Потому и святилищ, посвященных ему, было не счесть. 

Праздник Хохы дзуара приходится обычно на третье воскресенье июля. В святилище несут пироги, пиво, араку, физонаг из трех ребер жертвенного животного. Жрец произносит над ними ритуальную молитву, просит, чтобы Хохы дзуар послал собравшимся свою благодать, чтобы они были так же сильны и стойки, как горы, чтобы никогда не знали недостатка в хлебе, чтобы множилось поголовье скота, чтобы Фарн и обычаи, унаследованные нами от предков, никогда не исчезали. 

Праздник Хохы дзуар длился несколько дней и был очень веселым праздником. Люди пели, танцевали, молодежь устраивала скачки, демонстрируя свою ловкость. 

 

ЗАДÆЛЕСКЫ НАНАЙЫ БÆРÆГБОН 

 

Ацы хабар раджы уыд. Тæтæр-мангол аланты зæхмæ куы рбабырстой æмæ сын сæ хъæутыл, сæ цæрæндæттыл арт куы бафтыдтой, уæд. Иу ацæргæ сылгоймаг – Нана йæ хуыдтой, уæдæ цæмæй аланты мыггаг быныскъуыд ма фæуа, ма фесæфа, зæгъгæ, хъæутыл зылд, æмæ ма дзы цы сидзæр сывæллæттæ баззад, уыдон æмбырд кодта æмæ сæ сусæгæй хæхбæстæм кодтæ Сылгоймаг сывæллæтты хаста алы хъæддаг дыргътæй, уидæгтæй, цыбырдзырдæй, йæ къухы цы æфтыд, уымæй. 

Иу бон Нана æрбафтыд Задæлескмæ, Текъиты хæдзармæ. Фысымтæн цас сæ амал уыд, афтæ йæ барæвдыдтой. Уыдис, дам, ахæм зæгъджытæ дæр, цæй æмæ сывæллæтты хæдзæрттыл байуарæм, науæд фесæфдзысты, зæгъгæ, фæлæ Нана не сразы. Амæ уæд хъæубæстæ бавдæлдысты æмæ сын сарæзтой хæдзар, уый æдде ма кæмæн куыд йæ бон уыди, афтæ æххуыс кодтой сабитæн. 

Цыд рæстæг. Рахъомыл сты сабитæ. Чызджытæ сæ амонд ссардтой, лæппутæ бинойнæгтæ æрхастой. Нанайы иу хæдзарæй рауад цалдæр хæдзары. 

Хъæуы цæрджытæ бауарзтой фæлмæн, ныфсхаст адæймагуарзон сылгоймаджы. Нана адæмæн ахæм уарзон уыд, æмæ, куы амард, уæд ын йæ хæдзарæй скодтой кувæндон. Æмæ уæдæй абонмæ Задæлескы алы аз дæр сусæны мæйы æртыккаг сабаты фæкæнынц йæ бæрæгбон. Куывд цæттæ кæнынц радыгай æртæ хæдзары. Уыцы æртæ хæдзары фæйнæ фысы саккаг кæнынц бæрæгбонмæ, сфыцынц бæгæны, рауадзынц арахъ. Бæрæгбон цæмæй аив, рæсугъд ацæуа, уый тыххæй се ппæт хъарутæй дæр бацархайынц. 

Чызг кæй хæдзары райгуырд, уый кувæндоны акæны кусарт. 

Бæрæгбоны хистæр ракувы сывæллæтты, рæзинаг фæлтæры цардамонды тыххæй, бафæдзæхсы сæ Нанайыл, цæмæй æнæниз, æнæфыдбылызæй рæзой, царды гуыргъахъ фæндæгтыл макæд фæкæлой. 

Балцы цæуынмæ чи фæхъавы, уыдон мысайнаг æмæ чъиритæ схæссынц кувæндонмæ, хистæр сылгоймаг скувы, цæмæй амондджын фæндагыл ацæуой, сæ къах дæр макæм бакъуырой, фæстæмæ сæ хæдзæрттыл дзæбæх, æнæнизæй сæмбæлой. 

Задæлескы Нанайы бæрæгбон фыццаджыдæр баст у сылгоймагимæ, фæкувынц уый амондæн, уый хорзæхæн, йæ хорз фидæнæн. 

 

Праздник Нана Задалеской  

 

Это было в те времена, когда монголо-татары ступили на землю алан, беспощадно предавая огню поселения наших предков. Одна пожилая женщина, Нана, как принято было называть женщин ее возраста, дабы не исчез с земли род аланский, пошла по селам собирать осиротевших детей, чтобы тайком увести их в горы. Она кормила их дикими фруктами, различными кореньями, всем, что ей удавалось добыть. 

Однажды Нана с детьми попала в Задалеск, в род Текиевых. Хозяева по возможности приветили детей. Кто-то предложил распределить их по семьям, но Нана не согласилась. Тогда жители селения выстроили для нее и ее детей дом и в дальнейшем помогали им, как могли. 

Время шло. Дети выросли. Девушки вышли замуж, юноши женились. Семья Нана разрослась, пустила корни, а сама она так полюбилась жителям селения, что когда ее не стало, они сделали из ее дома святилище. С тех пор каждый год в третью субботу июля в Задалеске отмечают праздник Нана Задалеской. Ответственны за праздник бывают три семьи, которые жертвуют на кувд по барану, варят пиво, делают араку, – прилагают все усилия, чтобы праздник удался. 

Семьи, в которых в течение года родились девочки, делают в святилище кусарт, приносят пироги, араку, пиво. 

Старший возносит молитву, поручая детей и молодежь Нана, просит, чтобы они милостью ее избегали болезней и бед, трудных дорог. 

Поручают покровительству Нана и тех, кто отправляется в дорогу. Старшая из женщин, произнося ритуальную молитву над принесенным кувинагом, желает им счастливой дороги, чтобы они в здравии и веселье вернулись домой. 

Праздник Нана Задалеской – женский праздник. Все молитвы – о счастье, благополучии семьи, счастливом будущем детей. 

 

ХУЫЦАУЫ ДЗУАР 

 

Ирон адæм сæхи цы дзуæрттыл фæдзæхстой æмæ фæдзæхсынц, уыдонæн сæ кадджындæртæй иу у Хуыцауы дзуар. Хæхбæсты ахæм хъæу нæй, æмæ йæ номыл кувæндон кæм нæ ис. Иутæ бæрæгбон кодтой сусæны мæйы æртыккаг кæнæ цыппæрæм хуыцаубоны, иннæтæ та кæфты мæйы. Уæлдай тынгдæр ыл сæхи фæдзæхстой сылгоймæгтæ. Чындз-иу чи æрхаста, йæ хæдзары сывæллон кæмæн фæзынд, уыдон-иу Хуыцауы дзуары бæрæгбоны сæрмагондæй акодтой кусарт. 

Хуыцауы дзуары номыл арæзтой хъæугуывд, æргæвстой гал. Адæм дзуары бынмæ цыдысты кувинæгтимæ. Фæсивæд-иу сарæзтой стыр хъазт, лæппутæ-иу бæхтыл хъазыдысты, алчидæр архайдта йæ арæхстдзинад равдисыныл. Хуыздæр-иу чи ахъазыд, дугъы-иу чи фæразæй, бæхыл бадынæй хуыздæр арæхстдзинад чи равдыстаид, уыдонæн лæвæрдтой кады нуазæн – бæгæныйы къус. Хуыцауы дзуары бæрæгбон уыцы лæппу йæ бæхыл стыр арæхстдзинад равдыста, зæгъгæ, уый стыр кад уыди. 

Циндзинад-иу ахаста изæрмæ. Хуыцауы дзуары бынмае кувинæгтимæ чи цыд, уыдонæн фæстæмæ æвæрдтой фæдзæхсæн – нозтæй дæр, чъиритæй дæр, физонæгæй дæр. 

Кувæндонмæ æд хъама, æд дамбаца нæ цыдысты, йæ цурты-иу чи фæцæйцыд, уый-иу йæ худ систа, бæхыл бады, уæд-иу йæ бæхæй æрхызт. 

Ныртæккæ дæр Ирыстоны бирæ рæтты ис Хуыцауы дзуары кувæндæттæ. Фæстаг рæстæг уæлдай хъуыстгонддæр у, Дзæуджыхъæуы сæрмæ цы кувæндон ис, уый. Hæ бæрæгбон æм алы аз дæр æрбацæуы бирæ адæм. Æмæ канд горæтæй нæ, фæлæ горæтмæ хæстæг хъæутæй дæр. Адæм вæййынц хъæлдзæг, фæзарынц, фæкафынц. Хуыцауы дзуары бæрæгбон ссис Дзæуджыхъæуы ирон адæмы иумæйаг бæрæгбон. 

Хуыцауы дзуары бæрæгбон стыр хъæугуывдтæ вæййы Хъарманы, Дæргъæвсы æмæ иннæ хъæуты. 

 

Божий святой 

 

Один из самых почитаемых дзуаров, которым поклоняются осетины. В горах нет такого селения, где бы не было святилища в его честь. Одни отмечают праздник в третье или четвертое воскресенье июля, другие в октябре. Особенно почитаемо это божество женщинами. Семьи, в которых была молодая невестка или рождался ребенок, делали в этот день кусарт. 

В честь Хуыцауы дзуара устраивали общесельский кувд, закалывали бычка. Люди шли в святилище с подношениями. Молодежь устраивала танцы, юноши гарцевали на конях, устраивали скачки, стараясь показать свою удаль. Победителю вручался кады нуазан (бокал чести) – чаша с пивом. Получить кады нуазан в день, Хуыцауы дзуара было очень престижно. 

Праздник продолжался целый день. Паломникам давали с собой фадзахсан: выпивку, пирог и шашлык с тем, чтобы это обязательно отведали домочадцы. 

В святилище нельзя было идти с холодным или oгнестрельным оружием, всадники должны были обязательно спешиться. 

В Осетии и по сей день много действующих святилищ Хуыцау дзуара. Особую популярность приобрело святилище недалеко от Владикавказа, куда собираются не только владикавказцы, но и жители окрестных сел. Праздник проходит очень весело: люди поют, танцуют, по сути, это общенациональный праздник. 

На праздник Хуыцауы дзуара общесельские кувды устраивают в Кармане, Даргавсе и других селах. 

 

НЫХАСЫ УАСТЫРДЖИ 

 

 

Уастырджийы номыл Ирыстоны бирæ кувæндæттæ ис. Уыдонæн сæ зындгонддæртæй иу у Ныхасы Уастырджи. Уæлладжыргоммæ бæлццон цæуы кæнæ фæстæмæ здæхы æмæ Тæмисчъы сæрмæ, Ныхасы Уастырджийы кувæндон кæм ис, уым ма ‘рлæууа, Уастырджийыл йæхи ма бафæдзæхса, уымæн гæнæн нæй. Циндзинады фынгыл хистæр кувы, æмæ Ныхасы Уастырджийы ном ма ссара, уымæн уæвæн нæй. 

Ныхасы Уастырджийы кувæндон фæзынд нудæсæм æнусы астæу. Уæд арæзт æрцыд Ирыстонæй Фæскавказмæ фæндаг. Уый стыр цау уыди канд ирон адæмы царды нæ, фæлæ æппæт Цæгат Кавказы адæмты царды дæр; фадат сын фæци кæрæдзийы базонынæн. Уыцы рæстæг адæм хæхбæстæй быдыртæм ивылын райдыдтой. Фæндагыл арæх цыдысты зæйтæ, æрдзон фыдбылызтæ, æмæ-иу бæлццæттыл æрцыд зиантæ. 

Кувæндонмæ хæстæг къардиуы цур стыр лæгæт, бæлццæттæ арæх æхсæвиуат кодтой уым. Æхсæв-бонмæ сыл-иу ныхас бацайдагъ, райсомæй та-иу дарддæр сæ балцы кой кодтой. 

Афтæ равзæрд Ныхасы Уастырджийы кувæндон. 

Алы аз дæр Ныхасы Уастырджийы тыххæй сусæны мæйы фыццаг хуыцаубонтæй иуы арæзтой куывд. Уæлладжыргомæй дзы-иу тынг бирæ адæм уыд. Ныхасы Уастырджийыл-иу фæдзæхстой сæхи, сæ бæлццæтты, амондджын фæндæгтыл куыд цæуой, сæ къахфындз дæр куыд никæд ницæуыл скъуырой, æнæфыдбылыз, æнæмаст куыд уой. 

 

Уастырджи Ныхаса 

 

В Осетии много святилищ в честь Уастырджи, одним из самых известных является святилище Уастырджи Ныхаса. Не было случая, чтобы, въезжая в Алагирское ущелье или выезжая оттуда, путники не останавливались на подступах к Тамиску, там, где находится святилище, и не препоручали себя попечительству Уастырджи! Не было случая, чтобы за пиршественным столом старший не произнес тост в честь Уастырджи! 

Святилище Уастырджи Ныхаса появилось в середине 19 века, когда была проложена дорога из Осетии в Закавказье. Это было большим событием в жизни не только осетин, но и всех жителей Кавказа, ибо давало возможность общения и дальнейшего развития добрососедских отношений. В это же время началось переселение осетин с гор на плоскость. Но на дороге часто случались камнепады, уносившие многие жизни, и чтобы переждать их, люди часто останавливались в пещере и коротали ночь в разговорах. 

Так возникло святилище Уастырджи Ныхаса. 

Каждый год в начале месяца, в воскресенье здесь устраивался кувд, на который собиралось много людей, особенно из Алагирского ущелья. Воздав должные почести Уастырджи Ныхаса, они просили даровать им счастливую дорогу, препоручали себя и других путников покровительству святого. Кувд делают и в наше время. 



<==    Комментарии (1)      Версия для печати
Реклама:

Ossetoans.com allingvo.ru OsGenocid OsGenocid ALANNEWS jaszokegyesulete.hu mahdug.ru iudzinad.ru

Архив публикаций
  Июля 2019
» Открытое обращение представителей осетинских религиозных организаций
  Августа 2017
» Обращение по установке памятника Пипо Гурциеву.
  Июня 2017
» Межконфессиональный диалог в РСО-Алании состояние проблемы
  Мая 2017
» Рекомендации 2-го круглого стола на тему «Традиционные осетинские религиозные верования и убеждения: состояние, проблемы и перспективы»
» Пути формирования информационной среды в сфере осетинской традиционной религии
» Проблемы организации научной разработки отдельных насущных вопросов традиционных верований осетин
  Мая 2016
» ПРОИСХОЖДЕНИЕ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА
» НАРОДНАЯ РЕЛИГИЯ ОСЕТИН
» ОСЕТИНЫ
  Мая 2015
» Обращение к Главе муниципального образования и руководителям фракций
» Чындзӕхсӕвы ӕгъдӕуттӕ
» Во имя мира!
» Танец... на грани кровопролития
» Почти 5000 граммов свинца на один гектар земли!!!
  Марта 2015
» Патриоту Алании
  Мая 2014
» Что мы едим, или «пищевой терроризм»
  Апреля 2014
» ЭКОЛОГИ БЬЮТ ТРЕВОГУ
  Августа 2013
» Хетӕг Ирыстонмӕ цӕмӕн лыгъд?
» Кто такие нарты?
» Ды хъæздыгдæр уыдтæ цардæй
» ДЫУУӔ ИРӔН ЙӔ ЗӔРДӔ ИУ УЫД
» ПОМНИТЕ, КАКИМ ОН ПАРНЕМ БЫЛ...
» ТАБОЛТЫ СОЛТАНБЕДЖЫ 3АРӔГ
  Июля 2013
» «ТАМ ПОЙМЕШЬ, КТО ТАКОЙ»…
» Последнее интервью Сергея Таболова