Iriston.com
www.iriston.com
Цæйут æфсымæртау раттæм нæ къухтæ, абон кæрæдзимæ, Иры лæппутæ!
Iriston.com - история и культура Осетии
Кто не помнит прошлого, у того нет будущего.
Написать Админу Писать админу
 
Разделы

Хроника военных действий в Южной Осетии и аналитические материалы

Публикации по истории Осетии и осетин

Перечень осетинских фамилий, некоторые сведения о них

Перечень населенных пунктов Осетии, краткая информация о них и фамилиях, в них проживавших

Сборник материалов по традициям и обычаям осетин

Наиболее полное на сегодняшний день собрание рецептов осетинской кухни

В данном разделе размещаются книги на разные темы

Коста Хетагуров "Осетинскя лира", по книге, изданной во Владикавказе (Орджоникидзе) в 1974 году.


Перечень дружественных сайтов и сайтов, схожих по тематике.



Rambler's Top100 Рейтинг@Mail.ru Индекс цитирования
Статьи Словари
Здравствуйте, Гость
Регистрация | Вход
Опубл. 10.04.2011 | прочитано 2822 раз |  Комментарии (0)     Автор: Tabol Вернуться на начальную страницу Tabol
КУЫД БАЗОНГÆ ДÆН КЪОСТАИМÆ

Зæнджиаты Бæбу
Зæнджиаты Бæбу
ЗÆНДЖИАТЫ Бæбу 

Журнал «Мах дуг», 1999, №10–11 

 

Хетæгкаты Къостайы æз хорз нæ зыдтон. Сæмбæлдтæн ыл Дзæуджыхъæуы дыууæ хатты. Къоста йе ’мдзæвгæтæ нæма хъæр кодта, ничи ма йын сæ зыдта, афтæ йын дзы Дзæуджыхъæуы реалон скъолайы 7-æм къласы ахуыргæнинаг Дзалаты Луа сусæгæй, Къостайы æвастæй иукъорд æмдзæвгæйы сфыста: «Чи дæ?», «Хъуыбады», «Додой» æмæ ма ноджыдæр цыдæртæ. Дзалайы-фыртæй та сæ æз æмæ Баситы Мискæ сфыстам. 

Уый агъоммæ æз ирон æвзагыл æмдзæвгæ никуы фехъуыстон æмæ мын афтæ ’хсызгон уыд, афтæ тых мын кодтой, афтæ тынг хъардтой зæрдæмæ, æмæ, хъуыды-ма йæ кæнын, мæ сæрыхъуынтæ-иу арц сбадтысты, мæ цæстытæ-иу доны разылдысты. Уый адыл сæ æз арæх кастæн æмæ сæ къуырийы бонмæ æнæ чиныгæй базыдтон. 

Дзалайы-фырт мын бафæдзæхста — дзурын сæ нæма хъæуы, Къоста-ма сыл кусгæ кæны йе ’мдзæвгæтыл æмæ йын хъыг уыдзæни, зæгъгæ. Фæлæ-ма уыдæттæ-йедтæ чи хъуыды кодта! Ахæлиу сæ кодтон: æхсызгон мын уыди сæ кæсын, стæй мæм номы хуызæн каст, адæмæй бирæтæм, æндæр ничи, фæлæ æппæты разæй æз кæй фæдæн хæрзæггурæггаг, уый. 

Уымæн йæ хæдфæстæ Æрыдоны семинары сæмбæлдтæн æмæ уым студенттæн радзырдтон «Чи дæ?» æмæ ноджыдæр цыдæртæ Къостайы æмдзæвгæтæй. Нæ мæ рох кæны ныр дæр ма сæ рухс цæсгæмттæ, стæй хъæлдзæг хæлиу цæстæнгас студепттæн фырцинæй. 

Уыцы рæстæджы Беслæныхъæуы ахуыргæнæг уыдтæн æмæ сæ скъолайы лæппутæн дæр бацамыдтон. 

Уыдæттæ, æвæццæгæн, Къостайы хъусыл æрцыдысты, уымæн æмæ, фыццаг хатт ыл куы сæмбæлдтæн Дзæуджыхъæуы, уæд йæ фыццаг фарст уыд: куыд æгъдауæй бафтыдысты мæ къухы йе ’мдзæвгæтæ? Æз ын радзырдтон, хъуыддаг куыд уыд, афтæ. 

Дыккаг хатт ыл сæмбæлдтæн Дзæуджыхъæуы. Цæхæрадоны бадти Колыты Тотрадз æмæ ма ноджыдæр чидæртæ. Хъуыды ма кæнын. Афарста мæ: «Дæ ахуыргæнæджы куыст цæмæн ныууагътай, нæхимæ цæуылнæ кусыс, Уæрæсемæ дæхи цæмæн аппæрстай?» 

Уыцы бонæй фæстæмæ йыл никуыуал фембæлдтæн. Йе ’мдзæвгæтæй бирæтæ аивта, кæм бафтыдта, кæм аппæрста, фæлæ бирæ рæстæг рацыд æмæ мæ ферох сты. Аппæрста ахæм куплеттæ: 

 

1) Мæ мад уайтагъд амард, 

Хъыг цас ыл кодтой! 

Чысыл цыдæр ацард, 

Рæсугъд æй хуыдтой. 

 

2) Куы фесты нæ муртæ, 

Уæд, гъæйдæ, цæугæ, 

Мæнæн-ма нæ дуртæ 

Ныууагъта бæргæ. 

 

3) Йæ фос мæнæй дарддæр 

Скъæрæг нæ уыд, 

Мæ фырытæй нарддæр 

Ыскæнæн нæ уыд. 

 

4) Куы хосдзау; куы суглас, 

Куы .фосмæгæсæг. 

Мæхъидзау, къæпидас, 

Куы фаджысхæссæг. 

 

(«Чи дæ?») 

 

 

Дæ кад мыггагмæ у цæринаг 

Дæ цард йæхæдæг уыд сæдæ. 

Зæххыл дын нал баззад кæнинаг, 

Дæ мæсыг амайын фæдæ. 

 

(«Марды уæлхъус») 

 

Ацы æмдзæвгæтæ аппæрста Къоста йæхæдæг, йæ чиныджы нæ бацыдысты. 

Алагиры аргъуаны къултыл бирæ нывтæ ис Къостайы къухæй фыст. Ныр дæр-ма æнæхъæн сты. Къамис ын йæ куыст куы иста, уæд сæм алчер бирæ фæкасти, стæй æрæджиау загъта: «Мало божественности». Æцæг лæгхуыз кæй уыдысты йæ нывтæ, уыцы сахъат сæм ссардта. Уый мæхи хъусæй нæ фехъуыстон, фæлæ мын æй дзырдтой, уым чи уыд уыцы сахат, ахæмттæ. 

 

* * *
 

Йæ мæлæты фæстæ иу æртæ мæйы рацыдаид, афтæ Лабæйы уыдтæн æмæ Къостайы хо Олгъамæ бацыдтæн. Уым федтон Къостайæн йæхи къухæй фыст йæ фыд Леуаны ныв. Уыдаид иу адыли, кæнæ чысыл фылдæр алырдæм. Олгъайы ныхæстæм гæсгæ Къоста йæ фыды тынг бирæ уарзта æмæ йын йæ ныв кæддæриддæр йæ хуыссæны сæрмæ дардта. 

Олгъа мын лыстæгæй фæдзырдта йæ рынчыны хабæрттæ Къостайæн; куыд зын уыд рынчынæй Къостамæ зилын, дзæгъæл куыд хатти, коммæ куыд нæ касти, сывæллонæй уæлдай куыд нæуал уыд, ирон адæм æй куыд нæ рох кодтой йæ рынчыны сахат æмæ йын æхцатæ йедтæ-куыд æрвыстой. 

 

Фыццаг хатт мыхуыргонд уыди: «Мах дуг», № 3–4, 1935 аз 

 



<==    Комментарии (0)      Версия для печати
Реклама:

Ossetoans.com allingvo.ru OsGenocid OsGenocid ALANNEWS jaszokegyesulete.hu mahdug.ru iudzinad.ru

Архив публикаций
  Июля 2019
» Открытое обращение представителей осетинских религиозных организаций
  Августа 2017
» Обращение по установке памятника Пипо Гурциеву.
  Июня 2017
» Межконфессиональный диалог в РСО-Алании состояние проблемы
  Мая 2017
» Рекомендации 2-го круглого стола на тему «Традиционные осетинские религиозные верования и убеждения: состояние, проблемы и перспективы»
» Пути формирования информационной среды в сфере осетинской традиционной религии
» Проблемы организации научной разработки отдельных насущных вопросов традиционных верований осетин
  Мая 2016
» ПРОИСХОЖДЕНИЕ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА
» НАРОДНАЯ РЕЛИГИЯ ОСЕТИН
» ОСЕТИНЫ
  Мая 2015
» Обращение к Главе муниципального образования и руководителям фракций
» Чындзӕхсӕвы ӕгъдӕуттӕ
» Во имя мира!
» Танец... на грани кровопролития
» Почти 5000 граммов свинца на один гектар земли!!!
  Марта 2015
» Патриоту Алании
  Мая 2014
» Что мы едим, или «пищевой терроризм»
  Апреля 2014
» ЭКОЛОГИ БЬЮТ ТРЕВОГУ
  Августа 2013
» Хетӕг Ирыстонмӕ цӕмӕн лыгъд?
» Кто такие нарты?
» Ды хъæздыгдæр уыдтæ цардæй
» ДЫУУӔ ИРӔН ЙӔ ЗӔРДӔ ИУ УЫД
» ПОМНИТЕ, КАКИМ ОН ПАРНЕМ БЫЛ...
» ТАБОЛТЫ СОЛТАНБЕДЖЫ 3АРӔГ
  Июля 2013
» «ТАМ ПОЙМЕШЬ, КТО ТАКОЙ»…
» Последнее интервью Сергея Таболова