Iriston.com
www.iriston.com
Цæйут æфсымæртау раттæм нæ къухтæ, абон кæрæдзимæ, Иры лæппутæ!
Iriston.com - история и культура Осетии
Кто не помнит прошлого, у того нет будущего.
Написать Админу Писать админу
 
Разделы

Хроника военных действий в Южной Осетии и аналитические материалы

Публикации по истории Осетии и осетин

Перечень осетинских фамилий, некоторые сведения о них

Перечень населенных пунктов Осетии, краткая информация о них и фамилиях, в них проживавших

Сборник материалов по традициям и обычаям осетин

Наиболее полное на сегодняшний день собрание рецептов осетинской кухни

В данном разделе размещаются книги на разные темы

Коста Хетагуров "Осетинскя лира", по книге, изданной во Владикавказе (Орджоникидзе) в 1974 году.


Перечень дружественных сайтов и сайтов, схожих по тематике.



Rambler's Top100 Рейтинг@Mail.ru Индекс цитирования
Статьи Словари
Здравствуйте, Гость
Регистрация | Вход
Опубл. 15.01.2011 | прочитано 1418 раз |  Комментарии (0)     Автор: Tabol Вернуться на начальную страницу Tabol
ХУССАР ИРЫСТОНЫ ХÆСТЫ ЗАМАНÆЙ УЫРЫСЫ ÆФСÆДТИМÆ

1896 азы Калакмæ фæцæйцыдтæн Дзауы комыл. Чъребайæ Куртайы ’хсæн амбæлдтæн иу къорд лæгтыл дыргъбæласдоны раз. 

— Уæ фæндаг раст. 

— Æгас цу, уазæг. Кæцæй цæуыс æмæ кæдæм дарыс дæ фæндаг? 

— Цæуын Тибæй, мæ арæзт та у Калакмæ. 

— Тибæй, зæгъыс? Æмæ уæд кæй лæппу дæ Тибы? 

— Боциты. 

Уæд сæ хистæр дзуры аннæтæн: 

— Мæнæ бæласы бын абадæм, нæ фæллад суадзæм, уазæджы хабæрттæй афæрсæм. Кæстæр, бæхы фæсарцæй лалым райхал æмæ хордзен ардæм рахæсс. 

Æрбадтыстæм бæласы бын. Æрæвæрдтой хæрд æмæ нозт. Хæрд æмæ нозтмæ нæма бавнæлдтой, афтæ сæ æз дæр фæрсын: 

— Æмæ, бафæрсын аипп ма уæд, фæлæ сымах та чи стут? 

— Мах та стæм уыцы адæмæй, Тибы руаджы ма мыггаг кæмæй баззад, мах стæм Коцтæй-Лонкъацитæй. 

— Уый та куыд? 

— Мæнæ уал фæйнæ аназæм æмæ дын æй уæд радзурдзынæн, нæ уазæджы хай. Коцтæ-Лонкъацитæ сæ цæсгæмттæ ныррухс кодтой, фырцинæй фæцæйцыдысты. Мæ мад, мæ фыд дæр мыл ахæм зæрдиаг цин нæ бакодтаиккой. Ануæзтам фæйнæ. Нуазæнтæ, рæсугъд ныхæстæ. Уый фæстæ мын дзурын райдыдта сæ хистæр Куыдзæг Коцты: 

— Мæ фыд фæцарди зæронды бонмæ, æмæ-иу арæх дзырдта, Уырысимæ нæ фыдæлтæ куыд хæцыдысты. Уырысимæ нæ фыдæлты хъуыддаг лæгъз нæ цыди: Уырысы къухмæ нæ 

фыдæлтæ сæхи нæ лæвæрдтой, Уырыс дæр сæ æнцад нæ уагътой. Æмæ уæд нæ фыдæлтæ фæнд скодтой, схæцыны фæнд. 

«Цæйнæфæлтау æлдæртты къухмæ бафтæм, уыдонæн хъалондар суæм, фæлтау нæ иу дæр мауал баззайæд». Лæгтæ сæ бинонтæ, сæ фос баздæхтысты æмæ Тибмæ æртардтой. Тибы уазæг сæхи бакодтой. Боциты Малхъармæ æрынцадысты Лонкъацийы сывæллæттæ, устытæ, сæ ис, сæ бон. Сæхуыддæг нæ фыдæлтæ, хæцынæн бæзгæ чи уыди, уыдон сæхи срæвдз кодтой, 1830 азы сæрды сæ хæст æрцыд Уырысимæ. Нæ фыдæлтæ бацыдысты Къолойы фидары Чеселты æмæ уым 30 лæгæй фесæфтысты нæ мыггаджы лæгтæ иууылдæр. Ныр ма нæ чи баззад, уыдон Тибы уазæгуаты чи уыди, уыдон стæм. Мæ фыд дзы уыди чысыл лæппуйæ». 

— Æмæ ацы сахат та цы ран цæрут, цас мыггаг стут? 

— Ацот та кодтам Тибы руаджы, иу фынддæс хæдзары та баистæм, цæрæм Схлебы, Рустауы æмæ æндæр рæтты. 

Ацы хабар æз мæхæдæг фехъуыстон Тибы нæхи хистæртæй. Нæ фыдæлтæй фехъуыстон æз Коцты мæсыг Къолойы зарæг. Хорз æй нал хъуыды кæнын, фæлæ дзы уыди ахæм ныхæстæ: 

 

Мæнæн мæ бын цæнгæт, 

Мæ фæрстæ æгъæл, 

Мæ сæр сæууон стъалы,— дзуры мæсыг. 

— Мах дын фестын кæндзыстæм, — 

Дзурынц Уырысы æфсæдтæ, — 

Дæ бын фаджыс, 

Дæ сæр къæлуа, 

Дæ фæрстæ кау. 

 

Ист сты у чиныгæй:  

Æмбалты Цоцко. «Удварны хæзнатæ».  

Чиныг сарæзта Соттиты Р. — Дзæуджыхъæу: 2009.) 



<==    Комментарии (0)      Версия для печати
Реклама:

Ossetoans.com allingvo.ru OsGenocid OsGenocid ALANNEWS jaszokegyesulete.hu mahdug.ru iudzinad.ru

Архив публикаций
  Июля 2019
» Открытое обращение представителей осетинских религиозных организаций
  Августа 2017
» Обращение по установке памятника Пипо Гурциеву.
  Июня 2017
» Межконфессиональный диалог в РСО-Алании состояние проблемы
  Мая 2017
» Рекомендации 2-го круглого стола на тему «Традиционные осетинские религиозные верования и убеждения: состояние, проблемы и перспективы»
» Пути формирования информационной среды в сфере осетинской традиционной религии
» Проблемы организации научной разработки отдельных насущных вопросов традиционных верований осетин
  Мая 2016
» ПРОИСХОЖДЕНИЕ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА
» НАРОДНАЯ РЕЛИГИЯ ОСЕТИН
» ОСЕТИНЫ
  Мая 2015
» Обращение к Главе муниципального образования и руководителям фракций
» Чындзӕхсӕвы ӕгъдӕуттӕ
» Во имя мира!
» Танец... на грани кровопролития
» Почти 5000 граммов свинца на один гектар земли!!!
  Марта 2015
» Патриоту Алании
  Мая 2014
» Что мы едим, или «пищевой терроризм»
  Апреля 2014
» ЭКОЛОГИ БЬЮТ ТРЕВОГУ
  Августа 2013
» Хетӕг Ирыстонмӕ цӕмӕн лыгъд?
» Кто такие нарты?
» Ды хъæздыгдæр уыдтæ цардæй
» ДЫУУӔ ИРӔН ЙӔ ЗӔРДӔ ИУ УЫД
» ПОМНИТЕ, КАКИМ ОН ПАРНЕМ БЫЛ...
» ТАБОЛТЫ СОЛТАНБЕДЖЫ 3АРӔГ
  Июля 2013
» «ТАМ ПОЙМЕШЬ, КТО ТАКОЙ»…
» Последнее интервью Сергея Таболова