Iriston.com
www.iriston.com
Цæйут æфсымæртау раттæм нæ къухтæ, абон кæрæдзимæ, Иры лæппутæ!
Iriston.com - история и культура Осетии
Кто не помнит прошлого, у того нет будущего.
Написать Админу Писать админу
 
Разделы

Хроника военных действий в Южной Осетии и аналитические материалы

Публикации по истории Осетии и осетин

Перечень осетинских фамилий, некоторые сведения о них

Перечень населенных пунктов Осетии, краткая информация о них и фамилиях, в них проживавших

Сборник материалов по традициям и обычаям осетин

Наиболее полное на сегодняшний день собрание рецептов осетинской кухни

В данном разделе размещаются книги на разные темы

Коста Хетагуров "Осетинскя лира", по книге, изданной во Владикавказе (Орджоникидзе) в 1974 году.


Перечень дружественных сайтов и сайтов, схожих по тематике.



Rambler's Top100 Рейтинг@Mail.ru Индекс цитирования
Статьи Словари
Здравствуйте, Гость
Регистрация | Вход
Опубл. 15.01.2011 | прочитано 1507 раз |  Комментарии (0)     Автор: Tabol Вернуться на начальную страницу Tabol
ЦЪÆХ КЪРАНДАС

Бæройты-Бигъуылаты Чабæхан 

 

Мæ фыд Бæройты Дзабойæн бирæ хæлæрттæ уыди. Уазæгджын хæдзар уыдыстæм. Уазæг — хуыцауы уазæг. Уазæг — фарнхæссæг. Æнæуазæг хæдзар ирон адæммæ кадджын никуы уыдис. Дзабомæ та канд джызæйлаг уазæг нæ цыд, фæлæ ма Ирыстоны бирæ æндæр рæттæй дæр. 

Коцойты Арсен не ’мхъæуккаг уыдис, фæлæ ма нæм уæды нымад лæгтæй уазæгуаты уыдысты Гæдиаты Секъа, Хетæгкаты Къоста, Æмбалты Цоцко æмæ сæ ном кæмæн нал хъуыды кæнын, ахæм ирон интеллигенттæ. 

Мæ фыды уазджыты æхсæн уæлдай æхсызгондæр уазæг махæн, сывæллæттæн, уыдис, рæсугъд, цингæнаг чи уыдис, уыцы донгъуыз цухъаджын лæг. Хуыдтой йæ Цоцко. Канд нæ бинонтæ нæ, фæлæ-иу æппæт хъæуккæгтæ дæр цин кодтой уыцы уæздан адæймаджы фæзындыл. Раст цыма алкæмæн дæр йæ тугхæстæг уыди, ахæм цæстæй йæм кастысты. Мах, сабитæ, зæрдæйæ æнкъардтам уæлдай хъарм цыдæр циндзинад Цоцкойы æрбацыды. Стыр диссæгтæ дзы нæ зыдтам, фæлæ нæ-иу истæмæй æнæмæнг барæвдыдта. 

Мæ зæрдыл бадардтон, иу хатт та нæм уазæгуаты æрбацæугæйæ мын цы цъæх кърандас балæвар кодта, уый. Мæ цинæн ма кæрон кæм уыди! Иннæтæн къафеттытæ радта, мæнæн та æнæхъæн кърандас! Уыдон сæ къафеттытæ уайтагъд ахордтой, æз та мæ рæсугъд тигъджын ставдаппджын цъæх кърандасæй мæ зæрдæйы дзæбæхæн хæххытæ кодтон. Æхсæз азæй мыл фылдæр нæма цыди æмæ дамгъæтæ нæма зыдтон, фæлæ Цоцкойы лæвар кърандасимæ мæхимæ æнахуыр цыдæр кастæн. Ме ’мбæлттæ мæм хæлæг куыд нæ кодтаиккой. 

Уыцы кърандасы фæрцы мæхицæй æнахуыр буц ныддæн, раст цыма Чабæхан дæр нал дæн, фæлæ стыр чидæр, æмæ мæ хъус адардтон хистæрты зондджын ныхасмæ. Уыдон дзырдтой, рæстæг куыд аивта, уый тыххæй. Дзырдтой, фæсивæдæн ныр ахуырмæ фæндæгтаз кæй байгом сты, цард кæй фæнывыл уыдзæн, æмæ ма ног хицауадимæ тохмæ чи хъавы, уыдонæн дзы кæй ницы рауайдзæн. 

Зæхбын хæдзары астæу даргъ фæйнæджытæй арæзт стъолы уæлхъус бадтысты цалдæрæй. Ныхас кодтой кæрæдзийæн нымд кæнгæйæ, уæздан æмæ уæзбын. Иу цасдæр фæныхас кодтой Голиаты Ванойы тыххæй. Уый уыдис паддзахы офицер æмæ ныртæккæ æмбæхст Джызæлы сæрмæ хъæды. Йæ зæрды ма уыдис атох кæнын ног советон хицаудзинады ныхмæ æмæ нæ уазджыты зæрдæмæ уый æппындæр нæ цыди. 

— Æгъгъæд ын у Ванойæн дæр. Мæнæ æрцæуæд йæ хæдзармæ æмæ адæм куыд цæрынц, афтæ æнцад-æнцой цæрæд хъæубæсты астæу. Бамбарын афон ын у, — дзырдтой нæлгоймæгтæ. 

Æцæгæй дæр бирæ рæстæг нæ рацыд, афтæ Голиаты офицер æрцыд хъæдæй æмæ царди хъæуы. Йæ бинойнаг уыдис Дзанайты Иваны хо — Нигеры хо Саса. Куыста ахуыргæнæгæй. Уыдис нымад, кадджын адæймаг хъæубæсты ’хсæн. Вано дæр æрæнцад йæ фыдуаг митæй. 

Уæды рæстæджы мæ фыд куыста кадетты корпусы подрядчикæй. Ласта уырдæм суг, хъæдæрмæг. Цы уæрдонджынты-иу баххуырста, уыдонæн иннæтæй хъауджыдæр фыста дыууæ суарийы фылдæр. Уæды рæстæджы уыдон дзæбæх æхца уыдысты кусæг лæгæн, æмæ-иу сугласджытæ архайдтой Дзабоимæ кусыныл. Разы уыдис кадетты корпусы разамынд дæр, уымæн æмæ куыст къуылымпы нæ кодта. Дзабойы фæсномыгæй хуыдтой «скорый подрядчик». 

Нæ зонын, Æмбалты Цоцко æмæ мæ фыд афтæ хæлар цæмæн уыдысты, фæлæ сæм æз сывæллоны цæстæй кæсгæйæ ардтон иу хорз миниуæг: адæмæн сæ цæст уарзта хорздзинад æмæ сæ бон цæмæй уыди, уымæй алкæмæн дæр хорзы цыдысты. 

 

(Педагогон куысты ветеран Бæройты-Бигъуылаты Чабæханы мысинæгтæй)  

 

Ист сты у чиныгæй:  

Æмбалты Цоцко. «Удварны хæзнатæ».  

Чиныг сарæзта Соттиты Р. — Дзæуджыхъæу: 2009.) 



<==    Комментарии (0)      Версия для печати
Реклама:

Ossetoans.com allingvo.ru OsGenocid OsGenocid ALANNEWS jaszokegyesulete.hu mahdug.ru iudzinad.ru

Архив публикаций
  Июля 2019
» Открытое обращение представителей осетинских религиозных организаций
  Августа 2017
» Обращение по установке памятника Пипо Гурциеву.
  Июня 2017
» Межконфессиональный диалог в РСО-Алании состояние проблемы
  Мая 2017
» Рекомендации 2-го круглого стола на тему «Традиционные осетинские религиозные верования и убеждения: состояние, проблемы и перспективы»
» Пути формирования информационной среды в сфере осетинской традиционной религии
» Проблемы организации научной разработки отдельных насущных вопросов традиционных верований осетин
  Мая 2016
» ПРОИСХОЖДЕНИЕ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА
» НАРОДНАЯ РЕЛИГИЯ ОСЕТИН
» ОСЕТИНЫ
  Мая 2015
» Обращение к Главе муниципального образования и руководителям фракций
» Чындзӕхсӕвы ӕгъдӕуттӕ
» Во имя мира!
» Танец... на грани кровопролития
» Почти 5000 граммов свинца на один гектар земли!!!
  Марта 2015
» Патриоту Алании
  Мая 2014
» Что мы едим, или «пищевой терроризм»
  Апреля 2014
» ЭКОЛОГИ БЬЮТ ТРЕВОГУ
  Августа 2013
» Хетӕг Ирыстонмӕ цӕмӕн лыгъд?
» Кто такие нарты?
» Ды хъæздыгдæр уыдтæ цардæй
» ДЫУУӔ ИРӔН ЙӔ ЗӔРДӔ ИУ УЫД
» ПОМНИТЕ, КАКИМ ОН ПАРНЕМ БЫЛ...
» ТАБОЛТЫ СОЛТАНБЕДЖЫ 3АРӔГ
  Июля 2013
» «ТАМ ПОЙМЕШЬ, КТО ТАКОЙ»…
» Последнее интервью Сергея Таболова