Iriston.com
www.iriston.com
Цæйут æфсымæртау раттæм нæ къухтæ, абон кæрæдзимæ, Иры лæппутæ!
Iriston.com - история и культура Осетии
Кто не помнит прошлого, у того нет будущего.
Написать Админу Писать админу
 
Разделы

Хроника военных действий в Южной Осетии и аналитические материалы

Публикации по истории Осетии и осетин

Перечень осетинских фамилий, некоторые сведения о них

Перечень населенных пунктов Осетии, краткая информация о них и фамилиях, в них проживавших

Сборник материалов по традициям и обычаям осетин

Наиболее полное на сегодняшний день собрание рецептов осетинской кухни

В данном разделе размещаются книги на разные темы

Коста Хетагуров "Осетинскя лира", по книге, изданной во Владикавказе (Орджоникидзе) в 1974 году.


Перечень дружественных сайтов и сайтов, схожих по тематике.



Rambler's Top100 Рейтинг@Mail.ru Индекс цитирования
Статьи Словари
Здравствуйте, Гость
Регистрация | Вход
Опубл. 19.12.2010 | прочитано 1529 раз |  Комментарии (0)     Автор: Tabol Вернуться на начальную страницу Tabol
РАЙДАЙÆН

Чи у дун-дуне сфæлдисæг, тых, йæ сæры тых а бæстæн, 

Мидæрвон хъомыс чи радта зæдтæ, дауджыты къабæзтæн, 

А зæхх — адæмæн — йемыдзаг алы рухс цинтæй, сагъæстæй, — 

Гуырдзæй паддзæхтæ се 'ппæт дæр уый хуыз, уый фæлгонц рахастой, 

 

Уæ, Бæрзонд Хуыцау, не скæнæг, иунæг, фарнхæссæг уаз Хуыцау, 

Ратт мын бархъомыс — д' азарæй зины басæттон, басудза! 

Ратт мын уарзæтты судзгæ монц, — рог мыл базыртæ басадза, 

Уарзт мыл ингæнмæ сагъуыйа, уæгъд мæ зæрдæйы ма суадза. 

 

Уадултугæхсырæмхæццæ, сатæг саудзыкку Тамарæн 

Хурпаддзахы 'гъдау цы домбай ратты йе 'нæрцæф æхсарæй, 

Уымæн æз йæ ном куыд арон? — дзырдтæн нæй уырзæй æвзарæн: 

Хъуамæ зæрдæтæм ныттæдзид уый номыл мыдау мæ зарæг. 

 

Абон ног ыстауын мæнæ рухсдзæсгом паддзах Тамары, 

Ног мæ зæрдæйы рæбынæй тугхæццæ цæстысыг хъары; 

Мил йæ сатæг сау цæсты цад, сис — йæ хъæзгуыр къухы дарын, 

Кадæгхъусджытæн сæ риумæ сарат хъамайы фындз дарын. 

 

Бардзырд раттой мын: ыскæнон хъуамæ уыдонæн сæ зарæг, 

Цæсты раз нывау куыд сыстой: зæрдæйыл цъæх арт æндзарæг 

Рухс налхъуыт-налмас дæндæгтæ, астæу — тасгæ-уасгæ, нарæг, 

Фидар дуры дæр фæстагмæ 'рсæтты зды фæлмæн хъæсдарæг. 

 

Æтт, фæдис, — зæрдæ, мæлгъæвзаг æмæ аивы дзырдвидыц, — 

Абон ме 'нæрхъæц бæллицтæ уе 'гасмæ æххуысмæ сидынц, — 

Тариелыл у мæ катай, уымæ уадвæдис æрвитынц; 

Дард, кæрæдзимæ ныфсæнхъæл, худгæ 'ртæ стъалыйы 'рттивынц. 

 

Тариелы зарæг зарын æмæ сау цæссыг ызгъалын; 

Ахæм саггуырды уæззау рис, цæй, кæй зæрдæмæ нæ хъары! 

Уый, æз ныффыстон — Руствели — кадæг — рухсцырен ыстъалы, — 

Таурæгъ уыд нырмæ хуымæтæг, ныр алдзæн тæмæнтæ калы. 

 

Ард кæй номæй хæрынц æфсад, æз кæуыл кæнын æрратæ, 

Уымæн басгуыхтæн мæлгъæвзаг æмæ снывæзтон мæ кадæг. 

Басыгъд, бадон и мæ зæрдæ, тайын уарзты зынджы цадæг. 

Кæнæ уарзты хос куы фенин, кæнæ сау ингæны сатæг. 

 

Ацы хорз таурæгъ — хуры къæртт — Персæй рафтыди Гуырдзымæ, 

Къухæй къухмæ йæ райсын дæр цæст куыд бауарза ныр цымæ! — 

Таурæгъ кадæгæй раивтон æз тæрсгæ-ризгæ стыр зынæй. — 

Уый куынæ сфауид буц рæсугъд, — арвмæ сырæзин фырцинæй. 

 

Цæстырухс — йæ уындæй саугуырм — бархийæ вæййы йæ уацар, 

Зæрдæ — базырджын йæ уарзтæй — хъæды знæт сырдтимæ бацард; 

Судзгæ батадтæн, цырагъау, æммыст, удæнцойыл бацуард 

Æмæ 'ртæ хъайтары кадыл дард ныццарауæд дæ базард! 

 

Мачи, ма фауæд йæ хъысмæт, алчи й' амондыл ныхъхъæцæд: 

Кусæг бакусæд, хæстон лæг тохы 'хсарджынæй ысхæцæд. 

Иугæр уарзыс, уæд дæ зæрдæ, уадз, ыспæртт кæнæд, ысхæцæд — 

Мадæр уарзаг уды бафау, — нæу уыраугæ уарзт хуызхæцæн. 

 

Зарæг ракæны пахуымпар, зарæг — зонды рухс сæйраджы, — 

Судзы зæрдæйы цырæгътагуаз æрвон ныхасы руаджы. 

Уæвгæ, не 'ппæтмæ нæ хъары, алчи нæу йæ хæрзтæй хайджын. 

Хорз хъуыды фидауы 'лвæстæй, — джиппау ку'абады йæ гаччы. 

 

Дугъ — йæ фæлварæн æфсургъæн, уадау, даргъ фæндагыл уайын, 

Пуртихъазæгæн — уæрæх фæз, къах — рæстдзæвин — кæд нæ сайы, 

Афтæ зарджытæнывæндæг рифмæтæ нывыл нымайы, 

Фæлæ ферхæцыд, фæкъуыхцы, зæгъгæ, райдыдта фæллайын, 

 

Уæд тыхæвзарæн ралæууыд: кæс — йæ зарæджы цас тых уа, 

Ныхас йе 'мбисыл аскъуыди, баци тас æмæ масты хай. 

Уый дæсны лæгæн не 'мбæлы, — нæу сæрмæхæсгæ састы хал, — 

Ризгæ, судзаггаг зарæгæй хъуамæ диссæгтæ басгуыха. 

 

Лæг дзымандытæ куы кæна искуы, хаттæй-хатт, æфсонæн, — 

Уымæн зарджытæнывæндæг нæй рæсттæрхонæй ысхонæн. 

Амцæф-уымцæфтæ — йæ зарæг, фæлæ, уастæн уа йæ бонæй, — 

Хъен ныллæудзæни, хæрæгау, — нæй, дам, дзы хуыздæр мæнонæй! 

 

Дыккаг ахæм у дзыманды, — чи йæ цанæбары зары; — 

Нæу йæ бон аив ныхасæй зæрдæйыл цъæх арт æндзарын. 

Ахæм зарæджы дæсныты саби цуангæнджытыл барын, — 

Ыстыртæм сæ ныфс нæ хæссынц æмæ лыстæг сырдты марынц. 

 

Зарынц æртыккаг дзыманды хиирхæфсынæн минасы. 

Уым кæрæдзийæ дæлгоммæ уымæй фæсивæд фæхъазы. 

Хъуыды дзы нывыл куы 'мбæхса — мах йæ кадаварыл разы, 

зарæггæнæг уый у, дардыл чи тындза йæ базыр. 

 

Хъуамæ зарджытæнывæндæг алы дзырд тæразыл бара, 

Иунæг удлæууæн чызгайы худгæ стъалытимæ бара, 

Чызг æй сагъæссаг куы кæна, — уый йын удæхцонæй бара, 

Æмæ тугæрхæм зæрдæйæ судзгæ уарзты хъæр æмбара. 

 

Ног кæмæн кæнын номарæн, уый кой ме 'взагæй нал æфты, 

Æз куыд зарыдтæн уый кадыл, æммыст зонин дзы уа рæвдыд! 

Фæлæ бакодта карз ыстай мæн æгъатырæй царæфтыд: 

Æз — фæсномыгæй йе стауæг — бадæн мастимæ дзуарæфтыд. 

 

У мæ кадæджы ратæдзæн уарзт — æрвон диссаг, замана, 

Уый цы мæлгъæвзаг радзура, гъе цы уадындз æй самона! 

Удыл базыртæ басадза — хурмæ рухс фæндаг амона! 

Уымæн мин азты судзгæ рис фидынц зæрдæтæ, хъалонау, 

 

Уый цы зондджындæр адæмæй никуы ничима рахатыд, 

Уый цы 'взаггæл лæг райхала? — дзырд æнæбон у, н' ахады, 

Уарзты кадæджы буары монц æз нæ ныууагътон рохуаты: 

Туг, ыстæгæй конд уарзæтты мачи, ма барæд къахбайтыл. 

 

Араб сонт хонынц уарзоны, сонт — миджнур, зæгъгæ, уарзы, дам, 

Сонт та.... мастыл æй бафтауы уарзты сусæггаг карз æгъдау. 

Иутыл уазсыгъдæг уыцы 'гъдау цины базыртæ басагъта, 

Хæлд, сырдон монцæй иннæты карз æрдон цыбæл басыгъта, 

 

Уарзон — бакастæй хурты-хур, — хъуамæ баззайа фенддагæн, 

Номы диссаджы дзурынæн — йе 'гъдау, йе 'рхъуыды, йе 'взаггæл, 

Уа ныфсы мæсыг йе 'мгарæн, тохы — тасы хос йе знагæн. 

Атæппæт хæрзтæй чи фæцух, уый нæу уарзæттæн се 'взаргæ. 

 

Уарзт у зæрдæйæн йæ фидыц, рухс, æвæджиаг æнкъарæн, 

Уый бынтон æндæр у, уымæн нæй къахбаймийау æмбарæн; 

Се 'хсæн айтыгъдис æгæрон, арвæй зæххы 'хсæнау, арæн. 

Адæм, æз сымах фæдзæхсын: — нæй сын иу тæразыл барæн. 

 

Уарзон уарзоныл æнувыд — рог æрдон митæм нæ тасы, 

Уысм фæхицæн ис йæ хурæй, — тайы, сусæгæй дзыназы, 

Фæлæ не сивдзæн йæ зæрдæ, дард æнхъæлцауæй фæразы; 

Судзгæ чи бауарзы искæй, уый аслам пъатæ нæ уарзы. 

 

Нæу сæрмæхæсгæ никæмæн, мачи ма хынцæд аивыл: 

Бонæн удыхай агурын, иуæй иннæйы раивын, — 

Сонт, цъæхæйрæгъæд сабитыл цыма 'рдон уылæн аивылд. 

ЦУарзт, дæ сæрвæлтау уарзæттæ къух æппæт хæрзтыл ауигъынц, 

 

Зæрдæ сусæгæй фæдуды уарзты судзаггаг цъæх артæй, 

Уарзон уарзоныл фæкæны сагъæс иунæгæй æнкъардæй. 

Тайгæ, удисгæ, йæ уындмæ фехсыны йæ былтæ дардæй, 

Алцы йын æхцонæй бары: зæрдæ ачъепп кæнæд кардæй! 

 

Йе 'мбæхст катайаг бæллицтæ никуы никæмæн фæдзуры, 

Уарзтæй «оффытæ» нæ кæны худаг адæмæн сæ цуры. 

Уымæй уыдонæн сæ цæсты, ома, бафтауа йæ хуры? 

Нæ, йæ сæрвæлтау Хуыцауæй алы дудгæ фыдтæ куры! 

 

Уæдæ чи сæрхъæн лæхуры уынджы уарзоны ныхæстæ?! — 

У йæ уарзонæн, йæхицæн уый æгады хос æрмæстдæр. 

Уымæй йе 'мзæрдæ чызгайæн, ома, ном кæны, — куыннæ стæй! 

Чызджы фæндырты фæцæгъдынц, — ацу, ма басудзæд мæстæй! 

 

Диссаг: бирæтæм цæмæн ис ахæм цауд æгъдау — æнахуыр: 

Мысынц хорз чызджытыл тугтæ æмæ слæууы дам йæ къахыл. 

Радгай уыдонæн сæ цинтæ афтæмæй фæкæнынц къахыр. 

У йæ уд, йæ дзæцц фыдлæгæн искæйы фыдгой, фыдхахуыр. 

 

Уарзон уарзонмæ куы бæлла, — адæргæй йæ зæрдæ ризы, 

Йе 'мбæхст судзаггаг цæссыгæй уæд йæ мондæгтæ фæисы. 

Тайы цадæггай, цырагъау, уд зындоны рыстæй риссы, — 

Фæлæ сусæггаг хъæдгæмттæ никуы никæмæн æвдисы. 



<==    Комментарии (0)      Версия для печати
Реклама:

Ossetoans.com allingvo.ru OsGenocid OsGenocid ALANNEWS jaszokegyesulete.hu mahdug.ru iudzinad.ru

Архив публикаций
  Июля 2019
» Открытое обращение представителей осетинских религиозных организаций
  Августа 2017
» Обращение по установке памятника Пипо Гурциеву.
  Июня 2017
» Межконфессиональный диалог в РСО-Алании состояние проблемы
  Мая 2017
» Рекомендации 2-го круглого стола на тему «Традиционные осетинские религиозные верования и убеждения: состояние, проблемы и перспективы»
» Пути формирования информационной среды в сфере осетинской традиционной религии
» Проблемы организации научной разработки отдельных насущных вопросов традиционных верований осетин
  Мая 2016
» ПРОИСХОЖДЕНИЕ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА
» НАРОДНАЯ РЕЛИГИЯ ОСЕТИН
» ОСЕТИНЫ
  Мая 2015
» Обращение к Главе муниципального образования и руководителям фракций
» Чындзӕхсӕвы ӕгъдӕуттӕ
» Во имя мира!
» Танец... на грани кровопролития
» Почти 5000 граммов свинца на один гектар земли!!!
  Марта 2015
» Патриоту Алании
  Мая 2014
» Что мы едим, или «пищевой терроризм»
  Апреля 2014
» ЭКОЛОГИ БЬЮТ ТРЕВОГУ
  Августа 2013
» Хетӕг Ирыстонмӕ цӕмӕн лыгъд?
» Кто такие нарты?
» Ды хъæздыгдæр уыдтæ цардæй
» ДЫУУӔ ИРӔН ЙӔ ЗӔРДӔ ИУ УЫД
» ПОМНИТЕ, КАКИМ ОН ПАРНЕМ БЫЛ...
» ТАБОЛТЫ СОЛТАНБЕДЖЫ 3АРӔГ
  Июля 2013
» «ТАМ ПОЙМЕШЬ, КТО ТАКОЙ»…
» Последнее интервью Сергея Таболова